[Voetafdruknieuws] Nieuws van de Werkgroep Voetadruk Nederland

[nieuws over de voetafdruk]

Logo Werkgroep Voetafdruk Nederland

Werkgroep Voetafdruk Nederland-www.voetafdruk.eu <http://www.voetafdruk.eu>

Footprint Nieuws – Maart 2020

Mede door de corona-crisis vonden we de tijd om een extra lange 
Footprint Nieuws te maken, met de nodige links om dieper in de materie 
te kunnen duiken.

Naar aanleiding van deze crisis zouden we de kans moeten grijpen om 
concrete stappen te zetten naar een duurzamere en socialere samenleving. 
Over de noodzaak daarvan hebben we de laatste jaren meer dan genoeg 
artikelen, rapporten en tv-beelden voorbij zien komen. Het is nu een 
kwestie van doorpakken, want we zijn rijkelijk laat.


  Rapporten van mondiale toporganisaties


    Fundamentele veranderingen nodig

Het recente rapport van het IPCC (International Panel on Climate Change) 
van eind vorig jaar en een artikel van Dennis Normile maken duidelijk 
dat er ‘fundamentele veranderingen in de maatschappij en het systeem, en 
ook een enorme ‘spoedoperatie’ nodig zijn als we nog echt iets willen 
doen om de klimaatcrisis te keren en het Parijs-akkoord te halen.

Alhoewel dit rapport gaat over Oceanen en de Cryosfeer, ijskappen, zijn 
de gevolgen wereldwijd, ook door de grote bevolkingsconcentraties in 
kustgebieden.

IPCC (2019) Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing 
Climate (SROCC): 
www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/09/SROCC_SPM_HeadlineStatements.pdf 
<http://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/09/SROCC_SPM_HeadlineStatements.pdf>


    Groei-economie ter discussie

In het IPBES-rapport (Intergovernmental Science-Policy Platform on 
Biodiversity and Ecosystem Services) wordt onze groei-economie ter 
discussie gesteld. Er moet ‘een fundamentele, systeem-brede herbezinning 
van technologische, economische en maatschappelijke factoren, inbegrepen 
denkpatronen, doelstellingen en waarden’ plaatsvinden. Dit vereist een 
wereldwijde inspanning die volgens Laurence Delina vergelijkbaar is met 
de mobilisatie tijdens oorlogstijd. Coördinerend hoofdauteur is prof. 
Ingrid Visseren van de Radboud Universiteit Nijmegen

IPBES (2019). Summary for policymakers of the global assessment report 
on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental 
Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem-Services. 
www.ipbes.net/sites/default/files/downloads/spm_unedited_advance_for_posting_htn.pdf 
<http://www.ipbes.net/sites/default/files/downloads/spm_unedited_advance_for_posting_htn.pdf>


  Nationaal niveau


    Living Planet Report over de natuur in Nederland

Het Wereld Natuur Fonds heeft, samen met een aantal 
partner-organisaties, een speciaal Living Planet Report uitgebracht over 
Nederland, met de titel ‘Natuur en landbouw verbonden’. Hun gezamenlijke 
conclusie: de Nederlandse natuur staat er bedroevend bij. Dit artikel 
uit Trouw geeft een goede samenvatting, door ons in een pdf gezet, kijk op:

https://www.voetafdruk.eu/nieuws/_20200101livingplanetreportnederland2020.html

Het gehele rapport (13.3 Mb) kunt u downloaden bij het WWF: 
https://www.wwf.nl/wat-we-doen/focus/biodiversiteit/living-planet-report


    Petitie Brede Welvaart – nu 41 organisaties

Begin 2019 werd in politiek Den Haag de Petitie Brede Welvaart 
aangeboden met het verzoek in 10 jaar tijd de Nederlandse mondiale 
voetafdruk drastisch te verkleinen. De petitie is een initiatief van het 
Platform Duurzame en Solidaire Economie, en werd toen door 30 
organisaties mee-ondertekend, ook de Werkgroep Voetafdruk Nederland. Na 
de aanbieding hebben nog 10 organisaties zich achter de petitie 
geschaard, zoals de Raad van Kerken en de Club van Rome. Zie de info op:

https://platformdse.org/overzichtspagina-petitie-brede-welvaart-2019-2030/


    Nieuwe notitie over bevolking

De Werkgroep Voetafdruk Nederland (WVN) maakte in 2013 een nota over 
zowel de groeiende wereldbevolking als de groeiende mondiale 
voetafdrukken. In 2014 werd vervolgens een notitie gepubliceerd met een 
hele waslijst van mogelijke concrete beleidspunten. Die notitie is 
onlangs, na ontvangst van enkele reacties, herzien en opnieuw 
uitgebracht. Zie:

https://www.voetafdruk.eu/onzevoetafdruk/bevolking/wvnmaatregelenbevolkingsgroeiaugustus2019.pdf


  Kernpunten Werkgroep Voetafdruk Nederland (WVN)

De WVN houdt zich, zoals u wellicht weet, bezig met de mondiale 
voetafdruk. De kernpunten, samengevat op onze homepage van 
/www.voetafdruk.eu/ <http://www.voetafdruk.eu>//zijn:

Beperken en eerlijk verdelen, Besparing en Duurzame energie,
Minder mensen/bevolkingsbeleid, Meer plantaardig, minder vlees, vis en 
zuivel, Ingrijpen in het financieel-economische systeem

Recent zijn daar drie belangrijke onderwerpen bij gekomen, die we 
hieronder aanstippen en waaraan we de komende tijd meer aandacht gaan 
besteden.


    Naar radicale regionalisering

Dat een regionale economie veel voordelen heeft lijkt juist in deze tijd 
van de corona-pandemie een open deur. Jan Juffermans schreef al vele 
jaren geleden over het belang van regionalisering in het tijdschrift van 
De Kleine Aarde. Behalve het uitsparen van transportkosten, en het 
vermijden van uitbuiting van mensen in andere, meestal armere landen, 
kan de complexiteit van de maatschappij ermee worden verkleind, wat ook 
weer een reductie van de voetafdruk met zich meebrengt. De WVN is van 
plan een expertmeeting over dit onderwerp te organiseren. Lees dit 
artikel van Juffermans, voorzitter van de WVN, dat in december 2019 werd 
gepubliceerd:

https://www.degrotetransitie.nl/actueel/2019/mondiaal-gesleep-naar-radicale-regionalisering/


    Aandacht voor wat onder de grond zit

Het voetafdrukmodel gaat over het grondoppervlak, en het klimaatprobleem 
gaat over de CO2 in de atmosfeer. Er is relatief weinig aandacht voor 
wat zich onder de grond afspeelt. Han Snijders heeft zich vorig jaar bij 
de WVN gevoegd en heeft vooral zijn zorgen over de “ondergrond” met ons 
gedeeld.

Niet alleen wordt met de winning van olie, gas en kolen de ondergrond 
ernstig verstoord, ook door het delven van de vele andere grondstoffen, 
mineralen en metalen, worden veel gebieden en hun ondergrond ernstig 
verstoord. Nog los van de overmatige en exponentieel groeiende 
hoeveelheid fossiele energie die ermee gemoeid is. Maar ook heeft wat 
onder de grond zit een intrinsieke waarde die beschermd moet worden. Een 
nieuw en belangrijk onderwerp voor onze werkgroep.

Lees http://han-snijders.nl/het-lagenverhaal/ en Han’s eerste column op 
onze site: 
https://www.voetafdruk.eu/columns/_20190516hsgrenzenaandegroei48jaarlater.html


    EROI, een maat voor het rendement van energiebronnen

Het wordt steeds duidelijker dat onze huidige welvaart te danken is aan 
de overvloedige beschikbaarheid van de fossiele brandstoffen kolen, olie 
en gas in de afgelopen twee eeuwen, culminerend in een gigantisch 
gebruik van olie en gas in de tweede helft van de vorige eeuw. Op dit 
moment beginnen de voorraden echter op te raken en leidt verder gebruik 
tot onaanvaardbare klimaatproblemen vanwege de uitstoot van CO_2 .

Duurzame alternatieven zijn o.a. zon- en windenergie.

De efficiëntie en inzetbaarheid van energiebronnen kan worden beoordeeld 
op basis van hun energierendement. De belangrijkste maat hiervoor is de 
EROI, wat staat voor Energy Return On Investment: de energie die een 
energiebron oplevert (bruto) gedeeld door de energie die het kost om 
deze energie te leveren (tarra), bijvoorbeeld voor het winnen van olie 
of het bouwen, plaatsen en exploiteren van een windturbine of 
zonnepaneel. Hoe groter de EROI, hoe efficiënter de energiebron, terwijl 
een EROI onder de 1 betekent dat het meer energie zou kosten om de 
brandstof te winnen of een ‘apparaat’ te maken dan het uiteindelijk aan 
energie oplevert. Dan heeft de winning dus geen zin.

Kolen, olie en gas hebben een hoge EROI (in gunstige gevallen rond de 50 
of meer) en zijn dus zeer efficiënt (maar vervuilend). Ze worden wat 
duurzame energie alleen overtroffen door waterkrachtcentrales (turbines 
in  stuwdammen). Over de efficiëntie van windturbines en zonnepanelen 
doen nogal verschillende getallen de ronde. Daarbij laat een aantal 
studies zien dat de EROI van zonnepanelen, als werkelijk alle energie 
die nodig is voor productie, transport, installatie en exploitatie wordt 
meegerekend, veel lager is dan eerder werd aangenomen. Het is dan ook 
zeer de vraag of zonnepanelen een bruikbare, voldoende efficiënte en 
duurzame vorm van energie kunnen leveren in de toekomst. Voor 
windenergie is het beeld gunstiger, maar detailinformatie is bij de WVN 
op dit moment niet bekend.

Meer uitleg hierover: 
https://nl.wikipedia.org/wiki/Energierendement_op_investering. \ 
<https://nl.wikipedia.org/wiki/Energierendement_op_investering.%20/>

Zie ook het opinie-artikel in Trouw van 20 augustus 2019 van Quintijn 
Hoogenboom, lid van de WVN: 
https://www.voetafdruk.eu/columns/_20190820qhopinieenergietransitieintrouw.html


  Overig nieuws


    Nieuw /Footprint/-boek

In 1996 verscheen het eerste boek over de voetafdruk: /Our Ecological 
Footprint/ van William Rees en Mathis Wackernagel, de twee ‘uitvinders’ 
van het /Footprint/-model. Tien jaar later kwam het Nederlandse boek 
over de voetafdruk uit, van Jan Juffermans: Nut & Noodzaak van de 
Mondiale Voetafdruk.

En onlangs kwam er een nieuw Engelstalig boek uit dat Mathis Wackernagel 
samen schreef met Bert Beyers: /Ecological Footprint - Managing our 
Biocapacity Budget/. Het is een overzicht van de ontwikkelingen van het 
model en de vele toepassingen wereldwijd, en wordt aanbevolen door 
bekende mensen uit de ecologische beweging, zoals Christiana Figueres, 
Richard Heinberg, Jorgen Randers en Johan Rockström. Voor meer 
informatie zie: 
https://www.footprintnetwork.org/2019/07/22/ecological-footprint-book/

__


    Oproep van Extinction Rebellion

Gedurende de week van 13 april zou Extinction Rebellion (XR) in Den Haag 
geweldloos gaan dwarsliggen om drie eisen aan de regering kracht bij te 
zetten: vertel de wetenschappelijke waarheid omtrent de milieucrisis; 
neem maatregelen; en laat die mede-bepalen door een burgerberaad, dat 
ook op de naleving toeziet. Nu de rechter in de zaak van Urgenda heeft 
bevestigd dat de regering haar zorgplicht verzuimd heeft, is er ook een 
legitieme reden tot proportionele burgerlijke ongehoorzaamheid. Ook de 
WVN ziet de noodzaak van dergelijke acties omdat er tot nu toe veel te 
laat en veel te weinig gebeurt om met name de biodiversiteits- en 
klimaatcrises nog tijdig en effectief aan te pakken.

Kijk voor actuele informatie op https://extinctionrebellion.nl/


    Columns op WVN-site

Op de site van de WVN worden nu af en toe columns geplaatst door leden 
van de werkgroep. U kunt deze columns vinden via: 
https://www.voetafdruk.eu/columns/index.html

**


    Film David Attenborough

Decennialang liet de Britse bioloog en televisiemaker Sir David 
Attenborough een miljoenenpubliek kennismaken met de wonderen van de 
natuur op onze planeet. Nu, op de leeftijd van 93 jaar, komt hij met een 
zeer persoonlijke film. David Attenborough: A Life On Our Planet is zijn 
ooggetuigenverslag en zijn visie op de toekomst.

De film krijgt een wereldwijde première op donderdag 16 april, 2020 met 
livestream vanuit de Royal Albert Hall in Londen waar Sir David 
Attenborough en speciale gasten na afloop live in gesprek gaan over de 
film. Meer informatie op, incl. de filmtrailer op: 
https://www.wwf.nl/wat-we-doen/actueel/nieuws/david-attenborough. 
<https://www.wwf.nl/wat-we-doen/actueel/nieuws/david-attenborough>

*
*

Met vriendelijke groet,

*/De Werkgroep Voetafdruk Nederland, maart 2020/*


P.S.: wilt u deze nieuwsbrieven van de WVN NIET meer ontvangen, 
beantwoord dan dit bericht en vermeld “AFMELDEN” in de kop van het bericht.
Aanmelden of afmelden of kan ook via 
https://lijst.voetafdruk.eu/mailman/listinfo/voetafdruknieuws


------------- volgend deel ------------
Een HTML-bijlage is gescrubt...
URL: <http://lijst.voetafdruk.eu/pipermail/voetafdruknieuws/attachments/20200327/781c66cc/attachment.html>
------------- volgend deel ------------
Een niet-tekst bijlage is gescrubt...
Naam: logo wvn.jpg
Type: image/jpeg
Grootte: 11276 bytes
Omschrijving: niet beschikbaar
URL : <http://lijst.voetafdruk.eu/pipermail/voetafdruknieuws/attachments/20200327/781c66cc/attachment.jpg>